КИБЕРҚЫЛМЫСТАР ІСТЕР БОЙЫНША ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕСТЕ ЦИФРЛЫҚ ДӘЛЕЛДЕМЕЛЕРДІҢ ЖОЛ БЕРІЛЕТІНДІГІ МЕНОЛАРДЫ БАҒАЛАУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.63546/3005-2246.2026.15.3.015Кілт сөздер:
киберқылмыс, цифрлық дәлелдемелер, қылмыстық процесс, дәлелдемелердің жол берілетіндігі, дәлелдемелерді бағалау, электрондық ақпарат, цифрлық криминалистика, ақпараттық технологиялар, қылмыстық іс жүргізу, дәлелдеу процесі.Аңдатпа
Мақалада киберқылмыстар бойынша қылмыстық істерді тергеу және сотта қарау барысында цифрлық дәлелдемелердің жол берілетіндігі мен оларды бағалаудың теориялық және практикалық мәселелері зерттеледі. Ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы және қоғамның цифрлануы жағдайында киберқылмыстар санының артуы құқық қорғау органдарының алдында жаңа міндеттер қойып отыр. Осындай қылмыстарды ашу мен дәлелдеуде электрондық құжаттар, серверлік журналдар, компьютерлік файлдар, мобильді құрылғылардағы мәліметтер, желілік трафик және өзге де цифрлық деректер маңызды дәлелдемелік мәнге ие. Зерттеу барысында цифрлық дәлелдемелердің құқықтық табиғаты, олардың ерекшеліктері, дәлелдемелер жүйесіндегі орны және қылмыстық процестегі рөлі қарастырылады. Сонымен қатар, цифрлық ақпаратты жинау, тіркеу, сақтау және ұсыну кезінде заң талаптарының сақталуы, дәлелдемелердің түпнұсқалылығы мен тұтастығын қамтамасыз ету мәселелері талданады. Автор цифрлық дәлелдемелерді алу барысында жіберілетін процессуалдық бұзушылықтардың олардың жарамдылығына әсерін бағалайды және оларды соттың бағалау өлшемдерін айқындайды. Халықаралық тәжірибе мен Қазақстан Республикасының қылмыстық-процестік заңнамасына салыстырмалы талдау жүргізу негізінде цифрлық дәлелдемелерді пайдалану тетіктерін жетілдіруге бағытталған ұсыныстар әзірленеді. Зерттеу нәтижелері киберқылмыстарды тергеу тиімділігін арттыруға, дәлелдеу процесін жетілдіруге және қылмыстық сот төрелігінің сапасын қамтамасыз етуге бағытталған
Open content is licensed under the CC-BY 