ҚЫЛМЫСТЫҚ ПРОЦЕСТЕ МҮЛІККЕ ТЫЙЫМ САЛУ КЕЗІНДЕГІ СОТ БАҚЫЛАУЫ: ҚҰҚЫҚТЫҚ АЙҚЫНДЫҚ ЖӘНЕ ПРОЦЕСТІК ӨЛШЕМДЕСТІК
DOI:
https://doi.org/10.63546/3005-2246.2026.15.3.025Кілт сөздер:
сот бақылауы, мүлікке тыйым салу, меншік құқығы, тергеу судьясы, процестік кепілдіктер, тыңдалу құқығы, ортақ меншік иелері, құқықтық айқындылық, процестік мөлшерлестік.Аңдатпа
Бұл мақалада Қазақстан Республикасының қылмыстық процесінде мүлікке тыйым салу кезіндегі сот бақылауының шектері Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының 2025 жылғы 4 желтоқсандағы № 76-НҚ нормативтік қаулысында бекітілген құқықтық ұстанымдар негізінде қарастырылады.
Зерттеу қылмыстық қудалауды тиімді жүзеге асыруды қылмыстық процестің қатысушыларының меншік құқығын және өзге де заңды мүліктік мүдделерін тиісінше қорғауды қамтамасыз етумен ұштастыруға мүмкіндік беретін қылмыстық-процестік реттеуді жетілдіру жолдарын анықтауға бағытталған.
Зерттеу барысында формальды-заңдық, жүйелік, конституциялық-құқықтық және салыстырмалы-құқықтық әдістер қолданылды. Талдау мүлікке тыйым салу мәселесін сотта қарау кезінде ортақ меншік иелерінің қатысу тәртібін, тыңдалу құқығын іске асыру аясын, сондай-ақ мүліктік құқықтарды шектеу кезіндегі құқықтық айқындылық пен процестік мөлшерлестік талаптарын қамтиды. Осы мәселелерді ескере отырып, сот шешімдері мүліктік құқықтарына әсер ететін адамдар үшін қосымша процестік кепілдіктерді бекіту мақсатында Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 56 және 161–163-баптарын жетілдіру қажеттігі негізделеді.
Зерттеу нәтижелері Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымдарын құқықтық айқындық, процестік өлшемдестік және қылмыстық сот ісін жүргізуге тартылған тұлғалардың мүліктік құқықтарын шектеуге қатысты тиімді сот бақылауына негізделген модель арқылы іске асыру орынды екенін көрсетеді.
Open content is licensed under the CC-BY 