ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖЕРГІЛІКТІ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ МЕН ӨЗІН-ӨЗІ БАСҚАРУДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.63546/3005-2246.2026.15.3.004Кілт сөздер:
жергілікті өзін-өзі басқару, әкімдер, сайланбалы органдар, атқарушы органдар, мәслихаттар, үкіметАңдатпа
Ғылыми мақалада жергілікті өзін-өзі басқаруды ұйымдастыру мәселелері талданады. Жергілікті өзін-өзі басқарудың теориялық негіздері, оның мәні, принциптері және қоғамдық билік жүйесіндегі орны қарастырылады. Құқықтық реттеуді, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының құрылымын және халықтың қатысу нысандарын қоса алғанда, ұйымдық-құқықтық аспектілерге талдау жүргізілді. Қаржылық-экономикалық ұсыныстарды бағалау жүзеге асырылды, мысалы, жергілікті өзін-өзі басқарудың тиімділігін арттыру, азаматтардың қатысуын күшейту және т. б.
Зерттеу нормативтік құқықтық актілерді, шетелдік тәжірибені шолуды, сондай-ақ деректерді жүздік талдауды қамтитын кешенді тәсілге сүйенеді.
Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жергілікті маңызы бар мәселелерді шешуге азаматтардың қатысуына негізделген жергілікті басқару жүйесі болып табылады. Қазақстан контекстінде жергілікті өзін-өзі басқару демократияны қамтамасыз етуде, өмір сүру сапасын жақсартуда және әлеуметтік-экономикалық бағдарламаларды іске асыруда маңызды рөл атқарады. Елде жергілікті басқару әкімдіктер (жергілікті атқарушы органдар) сияқты органдар, сондай-ақ мәслихаттарды (жергілікті өкілді жиналыстарды) қамтитын өкілді органдар арқылы жүзеге асырылады. Осы органдардың жұмысын жақсартуға бағытталған заңнамалық бастамалар мен реформалар басқарудың жауапкершілік деңгейі мен ашықтығын арттыруға көмектеседі. Жергілікті өзін-өзі басқару әлеуметтік инфрақұрылым мәселелерін шешу, құқықтық тәртіпті қамтамасыз ету және халықтың өмір сүру деңгейін арттыру үшін де маңызды, бұл мемлекеттік басқару процесінде жергілікті қауымдастықтардың мүдделерін тиімдірек ескеруге мүмкіндік береді.
Жергілікті өзін-өзі басқаруды реформалаудың кейбір мәселелеріне, сондай-ақ азаматтық қоғамның рөліне ерекше назар аударылады. Нәтиже-сіз жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу үшін зерттеулер қолданылуы мүмкін.
Open content is licensed under the CC-BY